Aanpak van geschillen in een onderneming

Problemen binnen de organisatie van een onderneming kunnen verschillende oorzaken hebben. Soms is er sprake van bijvoorbeeld falende bestuurders, slapende toezichthouders of ruziënde aandeelhouders. Een enquêteprocedure bij de Ondernemingskamer kan een snel en effectief middel zijn om dat soort problemen aan de orde te stellen.

Bij een dergelijke procedure denken velen direct aan beursgenoteerde ondernemingen. De meeste zaken bij de Ondernemingskamer gaan echter over familie- en MKB-bedrijven.

De Ondernemingskamer is onderdeel van het gerechtshof Amsterdam. In een enquêteverzoek wordt gevraagd een onderzoek te bevelen naar het gevoerde beleid in een onderneming. Wordt een onderzoek gelast, kunnen ondertussen tijdelijke maatregelen gelden. Zo kan de Ondernemingskamer bestuurders schorsen, commissarissen benoemen en aandeelhouders verbieden hun stemrecht uit te oefenen. Het onderzoek wordt gedaan door een deskundige. Deze wordt door de Ondernemingskamer aangewezen. Uit het verslag van de deskundige kan wanbeleid binnen de onderneming blijken. In dat geval kunnen nog meer maatregelen worden genomen, zoals de vernietiging van besluiten, ontslag of benoeming van bestuurders en zelfs de ontbinding van de rechtspersoon die de onderneming drijft.

De procedure is mogelijk bij de meeste rechtspersonen met een onderneming. Het kan niet bij eenmanszaken, commanditaire vennootschappen of vennootschappen onder firma. Om een onderzoek te mogen verzoeken dient aan voorwaarden te worden voldaan. Bij een NV of BV dienen de verzoekers minimaal € 225.000 nominaal dan wel een tiende van de aandelen of certificaten te houden. Bij een vereniging, coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij moet men ten minste 300 leden dan wel een tiende van de leden (of stemmen) vertegenwoordigen. De bevoegdheid een enquêteverzoek in te dienen kan in de statuten of door een overeenkomst worden toegekend. In de praktijk gebeurt dat laatste wel eens met bijvoorbeeld een personeelsvertegenwoordiging. Ten slotte kunnen vakbonden die aan bepaalde eisen voldoen en de advocaat-generaal bij het gerechtshof Amsterdam een verzoek indienen.

De bezwaren die de verzoekers hebben dienen zij voor het indienen van het verzoek aan de onderneming bekend te maken. Deze moet gelegenheid krijgen aan die bezwaren tegemoet te komen. Vakorganisaties dienen het standpunt van een eventuele ondernemingsraad te vragen. Is er eenmaal een verzoek bij de Ondernemingskamer ingediend, dan kunnen allerlei belanghebbenden het verzoek ondersteunen of zelfs uitbreiden. Deze belanghebbenden, zoals bijvoorbeeld kleine aandeelhouders, kunnen op die manier zaken aan de orde stellen, ook als zij zelf niet aan de eisen voldoen om een procedure te beginnen.

De enquêteprocedure kan dus een interessante optie zijn bij geschillen in een onderneming.

Michaël van Knippenberg
Advocaat te Enschede

Deze column verscheen eerder in Twents Ondernemers Magazine, augustus 2009

terug