Een personeelsvertegenwoordiging behartigt de belangen van het personeel in een organisatie en bestaat uit werknemers. Een organisatie met 10 werknemers kan al verplicht zijn om enige vorm van personeelsvertegenwoordiging in het leven te roepen. Het is verstandig daar als ondernemer goed van doordrongen te zijn.
Organisatie met 10 tot 50 werknemers: PVT of OR
Een onderneming met 10 tot 50 werknemers kan een personeelsvertegenwoordiging (PVT) instellen. Dat is zelfs verplicht als een meerderheid van de werknemers daarom vraagt. Ook kan zo’n onderneming er voor kiezen vrijwillig een OR op te zetten. Is er geen OR én geen PVT ingesteld, dan moet de directie het personeel regelmatig inspraak en informatie geven op personeelsvergaderingen (PV’s). De personeelsvergadering heeft adviesrecht.
Organisatie met minder dan 10 werknemers
Ook in kleinere ondernemingen kan overleg worden gevoerd met het personeel. Dit is alsdan echter op vrijwillige basis. Gedacht kan worden aan het instellen van een pv voor overleg over arbeidstijden.
OR verplicht vanaf 50 werknemers
Vanaf 50 werknemers is het instellen van een ondernemingsraad in een organisatie verplicht. De OR controleert of de onderneming zich houdt aan de van toepassing zijnde wetten en regels en adviseert hierover. Een werkgever met meerdere ondernemingen, die elk minder dan 50 werknemers hebben, kan een gezamenlijke OR voor die ondernemingen instellen. Datzelfde geldt voor een samenwerkingsverband van ondernemingen (bijvoorbeeld een concern). Daar kan een overkoepelende OR worden ingesteld. Werkgever heeft dan de keuze uit twee soorten OR’s en wel een centrale ondernemingsraad (‘COR’: een overkoepelende OR voor alle ondernemingen in het samenwerkingsverband) en een Groepsondernemingsraad (‘GOR’: een overkoepelende OR voor een deel van de ondernemingen in een samenwerkingsverband).
Een ondernemingsraad heeft verschillende ‘rechten’, waardoor deze invloed kan uitoefenen binnen de onderneming en zo de belangen van het personeel in een onderneming kan behartigen. De OR vergadert een aantal keren per jaar met de werkgever. Zij heeft adviesrecht, instemmingsrecht, initiatiefrecht en recht op informatie van de werkgever. In een volgend artikel zal uiteen gezet worden wat deze rechten precies inhouden.
Instellen van een OR niet mogelijk binnen uw onderneming?
Heeft u wel 50 werknemers, maar is het niet mogelijk een ondernemingsraad in te stellen? In dat geval kunt u ontheffing van de OR-plicht vragen aan de Sociaal Economische Raad (SER). Zo een ontheffing kan echter voor maximaal vijf jaar verleend worden en er moet alsdan sprake zijn van bijzondere omstandigheden die die ontheffing rechtvaardigen. Opmerking verdient dat in hoge mate terughoudendheid wordt betracht voor wat betreft zo’n ontheffing. Tot op heden heeft dan ook slechts een klein aantal ondernemingen ontheffing verkregen.
Is uw onderneming gezeteld in meerdere landen?
Als uw onderneming vestigingsplaatsen in meerdere landen heeft, is het mogelijk dat u zich, naast de Wet op de Ondernemingsraden (WOR) ook dient te houden aan de Wet op de Europese Ondernemingsraden. Deze wet geldt voor ondernemingen:
– die gezeteld zijn in de ‘lidstaten’ (alle landen van de Europese Unie en de landen die deel uitmaken van de Europese Economische Ruimte (EER))
– met in totaal meer dan 1.000 werknemers in de lidstaten;
-met minstens 150 werknemers per land in twee verschillende EU-landen, Liechtenstein, Noorwegen of IJsland.
Voor het berekenen van de aantallen werknemers wordt uitgegaan van de gemiddelde aantallen in de voorgaande twee jaren. De Europese ondernemingsraad wordt geïnformeerd over plannen en bedrijfsontwikkelingen die invloed hebben op werknemers in meerdere bovengenoemde landen.
Mevrouw mr. D.G.J. Engbers is advocaat te Enschede
Mocht u vragen hebben over het bovenstaande, dan kunt u altijd contact opnemen met één van onze advocaten, gespecialiseerd in het medezeggenschapsrecht.